جمال رضايى
137
بيرجندنامه ( فارسى )
بر فراز تپّهء اين قلعه و در غرب برج شمالى غربى آن بقعهايست مانند يك اتاق چهارگوش به درازا و پهناى تقريبى 5 * 4 متر و با سقفى كاهگلى و گنبدى . در دورهاى كه ما از آن سخن مىگوييم سه ضلع شمالى و شرقى و غربى اين بقعه ديوار داشت و در ميان هر سه ديوار آن شبكههايى آجرى براى ورود نور و هوا تعبيه شده بود ولى ضلع جنوبى آن ديوار نداشت و باز بود . امّا در سالهاى اخير اين ضلع را هم ديوار كرده و شبكههاى سه ديوار ديگر را هم مسدود نموده و آن را به گونهء اتاقى محصور و بسته درآورده و درى آهنى در ميان ضلع جنوبى آن نصب نموده و در جنوب آن حياطكى به طول و عرض تقريبى 7 * 6 متر با ديوارهاى سيمانى و يك در آهنى ايجاد كردهاند . در درون بقعه در هريك از ديوارهاى شرقى و غربى آن سه طاقچه ساختهاند و اشيايى زينتى و هدايايى را كه به مزار پيشكش شده در آنها گذاردهاند . در ضلع شمالى يك طاقنماى بزرگ ( مانند يك رف ) كه تمام ديوار را فراگرفته پديد آوردهاند كه روى آن هم اشيايى قرار دادهاند . در ميانهء كف اين مزار يك صورت قبر قرار دارد كه قبلا « سنگ قبرى » داشت ولى حالا رويه و ديوارههاى كوتاه آن را كه حدود پانزده سانتىمتر است با كاشى سبز و روشن 15 * 15 صدم متر پوشاندهاند و مىگويند در آن قبر شخصى به نام « شيخ صادق نمدمال » مدفون است « 1 » . او كه مردى متّقى و عارفى و اصل بود و از راه « نمدمالى » ارتزاق مىكرده در زمان حياتش مورد توجّه و احترام همشهريانش بوده و پس از مرگش براى قبر او « گورابه » و « گورخانه » اى ساختهاند و گور او مطاف اهل حقّ و زيارتگاه مؤمنان - بهويژه بانوان - شده است . مزار مزبور - در دورهء مورد سخن ما - هيچگونه تزيينى - حتّى چراغ - نداشت و مانند يك « مقبره » بود ولى اكنون به يك « زيارتگاه » مورد احترام مردم تبديل شده ، با قالى فرش گرديده ، صورت قبر آن بازسازى شده ، چراغهاى متعدّد و رنگى برق در آن نصب و اشيايى زينتى در رف و طاقچههاى آن گذاردهاند و روى صورت قبر يك پارچهء سبزرنگ و بر روى آن يك طاقچه « شال » نخى افكندهاند . در داخل مزار هشت عدد « سنگ » كوچك و بزرگ كه هيچكدام شكل هندسى خاصّى
--> ( 1 ) . ميرزا خانلر خان اعتصام الملك در سفرنامهء خود مىنويسد : « . . . مقارن غروب به مزارى ديگر كه در كنار شهر بيرجند بالاى تپّه واقع است آمده فاتحه خواندم . قبرى است بر روى آن ايوانى ساختهاند . پيرزنى خادم آنجاست . گفت : صاحب اين قبر شيخ صادق و از اولاد حضرت كاظم عليه السلام است . كرامات از او نقل كرد . جمعى زنهاى بيرجند هم آنجا جمع بودند . . . » پنجشنبه دويّم جمادى الثانيه ( 1294 ه . ق ) . ص 199 .